|
|
|
Leszek Augustyn
Ochrona populacji Lipienia w środkowym
Dunajcu
|
Nowy Sącz 2004 r.
(1)
|
I. Wstęp
|
Lipień (Thymallus thymallus) jest cenną, zwłaszcza dla wędkarstwa rybą
sportową.
Znajomość jego biologii jest niezbędna dla prowadzenia właściwej
gospodarki rybackiej.
Naturalny zasięg występowania lipienia w Polsce Południowej obejmuje
prawobrzeżne
dopływy górnej Wisły do Dunajca włącznie1.
Obecne występowanie lipienia w Sanie, Wisłoku, Wisłoce i jej dopływie
Ropie
zawdzięczać należy wyłącznie sztucznym zarybieniom2 (introdukcjom).
|
II. Co wynika z biologii
|
Lipień należy do gatunków bardzo plastycznych.
Populacje z poszczególnych rzek różnią się między sobą nie tylko
kształtem
i ubarwieniem ciała, ale również tempem wzrostu i czasem płciowego
dojrzewania.
Wzrost lipieni z Dunajca jest bardzo szybki.
Przeciętny lipień kończąc w maju trzeci rok życia ma długość całkowitą
31,4 cm3.
Lipienie z Popradu rosną wolniej.
Ich średnia długość w trzecim roku życia wynosi 26,6 cm4.
Obie populacje są krótkowieczne, ale szybkie tempo wzrostu lipieni z
Dunajca powoduje,
że tylko co trzeci osobnik przed osiągnięciem 30 cm długości odbywa
pierwsze
w swoim życiu tarło (38%)5 , podczas gdy w Popradzie ten sam wymiar
ochronny
pozwala na odbycie znakomitej większości lipieni na dwukrotne w życiu
uczestnictwo
w tarle.
Z cytowanych powyżej wyników badań wynikają dwa ważne wnioski:
1. Krótkowieczność lipieni w
Dunajcu sprawia, że naturalna reprodukcja
nie jest w
stanie łagodzić strat w dowolnych klasach wiekowych.
Przeciwdziałać temu może ograniczenie liczby zabieranych ryb (np. 1
szt. na dzień).
2. Szybkie tempo wzrostu lipienia
w Dunajcu powoduje, że aby zwiększyć możliwość
naturalnej
reprodukcji należy podnieść wymiar ochronny do 33 cm długości,
co
umożliwi 80 % ryb uczestnictwo przynajmniej w jednym akcie
naturalnego rozrodu.
|
wyjasnienia1
1A.Witkowski, M.Kowalewski,
B.Kokurewicz
1984 Lipień PWRiL Warszawa 1984 ss. 215
2L.Augustyn, M.Cieśla 2000.
Grayling in Poland – its distribution
and stocking.
Bull VURH, 4 : 110-114.
3J.Błachuta 1992. Optymalizacja
gospodarki lipieniem
w Dunajcu. Mat. Konf. „Stan aktualny i
perspektywy
ichtiofauny dorzecza Dunajca”
ZO PZW Nowy Sącz : 165 – 178.
4P.Laskowski, K.Bieniarz, B.Fałowska
2003.
Wiek i wzrost lipienia (Thymallus
thymallus L.)
z rzeki Poprad. Rocz. Nauk. Zoot., Supl.,
z.17 : 659-661.
5J.Błachuta 1992. j.w.
|
|
|
|
III. Sztuczny rozród
|
Pierwsze próby sztucznego rozrodu lipienia w Polsce datują się na lata
1881-1884
w wylęgarni w Poroninie6.
Jednak dopiero pionierskim pracom inż. M. Kowalewskiego zawdzięczamy
opanowanie
podstaw biotechniki sztucznego rozrodu.
Szczególnie owocne były lata 1970-1978, kiedy to w pełni opanowano
produkcję
wylęgu lipienia z materiału rozrodczego pobranego od tarlaków
odłowionych z rzeki7.
Jest to jednak metoda pracochłonna, kosztowna i budząca przy tym wśród
wędkarzy nieuzasadnione obawy.
Rozwiązaniem problemu może być tylko oparcie produkcji materiału
zarybieniowego
na bazie tarlaków hodowanych w stawach8.
Występują tu jednak duże trudności :
> na karmę dla tarlaków nie nadają się pasze
pstrągowe ze względu na późniejszą
niską jakość otrzymanej po ich
stosowaniu ikry (śmiertelność do 90
%9),
> wysoką śmiertelność tarlaków, która wynosić
może nawet do 50 %10.
Testowanie efektywnych pasz dających powyżej 50 % przeżywalności
inkubowanej ikry
ze zmiennym powodzeniem trwa od 1993 r., udało się natomiast
ograniczyć
śmiertelność tarlaków do 20-30 % przy zastosowaniu Chloraminy T
używanej
do kąpieli dezynfekcyjnych.
Wniosek:
Zapewnienie produkcji dostatecznej ilości materiału zarybieniowego
lipienia
można rozwiązać jedynie przez dalsze doskonalenie techniki fermowej
hodowli
stad tarłowych oraz biotechniki rozrodu i podchowu materiału
zarybieniowego.
Realizacja tych zamierzeń nie jest zadaniem prostym.
Od 1985 roku próby takie podejmowane są w Zakładzie Hodowli Ryb
Łososiowatych
IRŚ w Rutkach11 i mimo całego potencjału intelektualnego ( prof.
Goryczko)
i technicznego zaplecza badań, w dalszym ciągu więcej jest jeszcze
znaków zapytania
niż rozstrzygniętych problemów12
|
wyjasnienia2
6L.Augustyn, M.Kowalewski, M.Cieśla
2002.
Artificial propagation of grayling in
Poland.
Bull. VURH. 4 : 126-129
7M. Kowalewski 2002. Biotechnika
hodowli lipienia
stosowana w Ośrodku Zarybieniowym w
Łopusznej.
(Red. ) Z.Okoniewski, E.Brzuska
„ Wylęgarnia 2001-2002” Wyd. IRŚ,
Olsztyn : 211-215.
8J.Pokorny. 2000. Perspectives of
culture
and of grayling production in the Czech
Republic.
Bull VURH 2:102-105
9Goryczko K., Kuźmiński H., Dobosz
S., 1995.
Attemps toward a full cycle of grayling
(Thymallus, thymallus)
production W: New Fish Species
in Aquaculture.Mat. Konf. Nauk. AR
Szczecin : 15-18.
10M.Kowalewski 2002 j.w.
11K.Goryczko, A.Witkowski,
H.Kuźmiński 1996.
Aktywna ochrona lipienia (Thumallus
thymallus)
w rzekach pomorskich. Komunikaty
Rybackie 6 : 22-23.
12K.Goryczko, M.Nagięć, A.Witkowski,
E.Murawska 1998.
Zarybianie narybkiem lipienia.
Thymallus thymallus (L.)
rzek pomorskich na przykładzie
Radunii.
Roczniki Naukowe PZW, 11 : 81-85.
|
|
|
|
|
|
|
(1) |
| |
|
>>>> str. 2 |
| |
|
Archiwum |
| |
| |
|
|
|
